Artykuły

Św. Mikołaj z Miry patronem Elbląga Autor: Helena Dutkiewicz

6 grudnia 2016 r. na nadzwyczajnej sesji radni miejscy podjęli uchwałę ogłaszając patronat św. Mikołaja nad Elblągiem. Zaproszono licznych gości, w tym również duchownych innych kościołów chrześcijańskich. Na sesji odczytano dekret Stolicy Apostolskiej, przypominając, iż władze miasta, o ustanowienie patrona w jubileuszowym Roku Miłosierdzia i 1050-lecia chrztu Polski, starały się od ponad pół roku.

Rozwój Elbląskiej Biblioteki Miejskiej od początku XX w. do wczesnych lat dwudziestych XX w. w świetle sprawozdań elbląskiego Magistratu w zbiorach Biblioteki Elbląskiej Autor: Joanna Szkolnicka

Roczne sprawozdania elbląskiego Magistratu w odniesieniu do Biblioteki Miejskiej koncentrują się na takich aspektach jej działalności i funkcjonowania, jak ilość wypożyczeń, ewentualnie liczba zapisanych czytelników, kwerendy, nabytki biblioteczne, remonty. Sprawozdania te dotyczą na ogół jedynie danego okresu sprawozdawczego, tylko relacja za lata 1909-1912 zawiera krótki rys historii elbląskiej książnicy. Mimo lakoniczności zawartych informacji na podstawie tych urzędowych sprawozdań prześledzić można tendencje w rozwoju biblioteki w omawianym okresie.

„Konik” i inne rzeźby Autor: Lech Słodownik

Rzeźba „konika” na narożniku apteki przy ul. 1 Maja już dawno wpisała się w ogólny pejzaż tego miejskiego zakątka. I nic dziwnego, że kilka lat temu wywołała sporo protestów i trafiła na łamy lokalnych mediów, gdy w wyniku mało rozsądnej decyzji „konika” zasłonięto jakąś przypadkową – namolną reklamą.

Elbląskie druki muzyczne 1800-1945 w zbiorach Biblioteki Elbląskiej Autor: Joanna Szkolnicka

W zbiorach zabytkowych Biblioteki Elbląskiej znajduje się unikatowa kolekcja elbląskich druków ulotnych i rękopisów (tych ostatnich jest jednak znacznie mniej) z XIX-go i początku - do lat trzydziestych - XX-go wieku.

Ratusze w Elblągu Autor: Helena Dutkiewicz

Ratusz to miejsce reprezentacyjne użyteczności publicznej, zwykle siedziba włodarzy miasta, budowany najczęściej w formie monumentalnej. Pierwsze pojawiły się już w średniowieczu (XII w.). Ratusze najczęściej stawiano na planie czworoboku i sytuowano w centralnym punkcie miasta, na rynku lub przy jednej z pierzei (ciągu domów ustawionych w szeregu po jednej stronie ulicy lub placu). Charakterystycznym elementem średniowiecznego układu przestrzennego Elbląga jest brak wyraźnie wyodrębnionego, w stosunku do sieci ulic, obszernego i regularnego placu rynkowego, znanego z większości miast zakładanych w tym czasie. Ulice biegły poprzecznie do szerokiej i głównej ulicy - w kierunku nabrzeża, co świadczyło o portowym znaczeniu naszego miasta. Taki kształt urbanistyczny nadali miastu Krzyżacy po jego założeniu w 1237 roku...

Elbląska defenestracja Autor: Lech Słodownik

Słowo defenestracja pochodzi z łaciny, w której de fenestra znaczy „przez okno”. Nazwa ta utrwaliła się w historii Europy w wyniku trzech wydarzeń w Czechach, w których doszło do wyrzucenia osób przez okno. Defenestracje były sposobem zabójstwa z przyczyn politycznych, formą samosądu jak i upozorowanym samobójstwem.

Norwidiana w zbiorach Biblioteki Elbląskiej Autor: Helena Dutkiewicz

Cyprian Kamil Norwid (1821-1883) - wybitny twórca romantyczny, poeta, prozaik, dramatopisarz, rzeźbiarz, malarz i rysownik...

Rola Starego Miasta w strukturze funkcjonalno-przestrzennej współczesnego Elbląga Autor: Janusz Charytoniuk

Elbląskie Stare Miasto dzięki pracom rewitalizacyjnym odzyskuje swą rolę ekonomiczną i kulturową. Dawny Elbląg swoje znaczenie zawdzięcza między innymi członkostwu w Związku Miast Hanzeatyckich zwanych dziś potocznie Starą Hanzą.

Pokazy lotnicze z 1987 roku główną atrakcją obchodów jubileuszu 750-lecia istnienia Elbląga Autor: Edward Jaremczuk

Rok 1987 to dla Elbląga i jego mieszkańców czas jubileuszu. Tego roku obchodzono 750. rocznicę powstania miasta. Z tej też okazji przygotowano wiele imprez. Jedną z nich byty pokazy lotnicze. Uświetniły one centralne obchody Święta Lotnictwa w Polsce. Gośćmi pokazów w Elblągu było wielu znamienitych polskich pilotów z gen. pil. Stanisławem Skalskim, asem myśliwskim II wojny światowej na czele. Pokazy zostały uznane za jedno z najważniejszych wydarzeń lotniczych Elbląga na przestrzeni całych jego dziejów.

100 lat temu w Elblągu. Przypadkowe lądowanie samolotu nieopodal miasta impulsem do rozwoju lotnictwa w Elblągu. Autor: Edward Jaremczuk

100 lat temu w sierpniu 1912 roku Elbląg stał się miastem, które związało się z lotnictwem. Sprawcą zamieszania był Otto Stięfvatter, pilot-łowca międzynarodowych rekordów w czasie trwania lotów. To po jego lądowaniu zapadła decyzja o budowie lotniska w mieście. Nieomal natychmiast, bo już we wrześniu 1912 roku, powstało lądowisko Wansau, a już w 1915 roku zaczęło funkcjonować kolejne lotnisko Eichwalde. Od tego momentu lotnictwo na stałe zagościło w dziejach miasta i jego mieszkańców.

Herby miast i rodów w zbiorach zabytkowych Biblioteki Elbląskiej Autor: Helena Dutkiewicz

Zanim potężne rody zaczęły posługiwać się własnymi godłami, herby służyły, jako symbole stanów rycerskich. Barwne godła umieszczane na tarczach i charakterystyczne figury wieńczące hełmy umożliwiały identyfikację zakutych w zbroje rycerzy. Z biegiem czasu herby przechodziły ewolucje stylistyczne, zmieniało się również ich znaczenie użytkowe. Przestały być znakiem głównie bojowym, a stawały się zaszczytnym identyfikatorem, stosowanym na pieczęciach, drukach, w architekturze, rzeźbie, malarstwie i przedmiotach codziennych...

24 lata w Elblągu (wspomnienia żony nadburmistrza Mertena) Autor: Lech Słodownik

Szeroko pojęta memuarystyka jak pamiętniki, diariusze, dzienniki podróży, wspomnienia prywatne i rodzinne zawiera bezcenne dla historyka informacje - możliwe do wykorzystania bez uciekania się do pośrednictwa osób trzecich.

Pomniki i fontanny w przedwojennym Elblągu Autor: Joanna Szkolnicka

Jednym z ulubionych zabytków mieszkańców przedwojennego Elbląga była tzw. Pfeiffenbrunnen, umiejscowiona do 1939 r. na Starym Rynku (Alter Markt) przy wylocie ulicy Rybnej (Fischerstraße). Było to najstarsze źródło wody pitnej w mieście. Początkowo konstrukcja fontanny była drewniana, z czasem jednak zbutwiała i została zastąpiona żelazną. W 1698 r. fontannę ozdobiło dzieło sztuki autorstwa Andreasa Silbera – statua Herkulesa, uśmiercającego Hydrę. Ponieważ dziewczęta przychodzące czerpać wodę nie miały pojęcia o mitologii, Herkules został przez nie utożsamiony ze św. Krzysztofem i jako taki funkcjonował w świadomości elblążan.Fontanna ta była przez wieki jedynym na Starym Mieście punktem zaopatrzenia w wodę pitną, gromadziły się tam zatem rzesze elblążan, a miejsce było centrum życia towarzyskiego. Z biegiem czasu figura Herkulesa uległa zniszczeniu i w 1885 r. zastąpiona została posążkiem Neptuna z trójzębem, usytuowanym wraz z wieżyczką gotyckiego kościoła na kamiennym obramowaniu fontanny.

Druki okolicznościowe (XVI - XVIII w.) Autor: Helena Dutkiewicz

Większość przechowywanych dzisiaj w Bibliotece Elbląskiej pism okazjonalnych pochodzi z byłej Biblioteki Gimnazjalnej, późniejszej Miejskiej. Są to druki gratulacyjne, ślubne, żałobne, jubileuszowe oraz wiersze na różne okazje ( np. podziękowanie za wyzdrowienie). Najczęściej dotyczą aspektów biograficznych oraz odnoszą się do gimnazjum ( Pol.8.II.515-626),( Pol.8.II.1366-1380).

Zbiory zabytkowe Biblioteki Elbląskiej - wybrane problemy badawcze Autor: Joanna Szkolnicka

Zbiory zabytkowe Biblioteki Elbląskiej to nie tylko książki, ale także unikatowe materiały związane z regionem, będąc doskonałym źródłem do badań nad historią kultury, gospodarki czy stosunków społecznych w mieście i regionie. Do materiałów tych zaliczyć można zbiór elbląskich rękopisów. Jest to stosunkowo niewielka, lecz bardzo ciekawa kolekcja, obejmująca m. in. dziewiętnastowieczne sztambuchy elblążanek i prywatne notatki elblążan (wśród nich kalendarium H. Wiedwalda z ręcznie odnotowanymi ważnymi wydarzeniami w historii Elbląga, notatki L. Neubaur’a dotyczące różnych dziedzin wiedzy oraz zeszyty Margarete Rahnke z uwagami na temat sztuki antycznej, nowożytnej, geografii i ze wspomnieniami z podróży (XIX w.)

Mennonici w Elblągu Autor: Joanna Szkolnicka

Pierwsi mennonici pojawili się w Elblągu w połowie XVI w. Elbląg ucierpiał znacznie w wyniku wojny polsko-krzyżackiej 1519-1521, w związku z czym mennonici jako pracowici i sprawni kolonizatorzy zostali przez władze miejskie ściągnięci z Niderlandów, gdzie byli prześladowani, by zagospodarowali podmiejskie dobra. Na mocy edyktu królewskiego z 1550 r. nie wolno im jednak było osiedlać się w samym mieście, a ci, którzy już w nim zamieszkiwali, winni byli je opuścić w przeciągu 14 dni. Nakaz ten, podobnie zresztą jak i kolejne (m. in. wydany przez Zygmunta Augusta w 1556 r.) nie był jednak przez Radę Miejską wcielany w życie z przesadną gorliwością. Świadczy o tym fakt, że gdy w 1571 r. kaznodzieja z kościoła NMP zaprotestował przeciwko obecności w mieście mennonitów, zatrudnionych przy zagospodarowywaniu miejskich nieużytków (tzw. Ellerwald), Rada dała im czas na opuszczenie terenu miasta do Wielkanocy 1572, następnie termin ten przedłużono do jesieni, tak by mogli oni zebrać swoje plony, po czym datę przymusowego opuszczenia miasta przesunięto na Trzech Króli 1575 aż wreszcie sprawa ucichła.

Elbląskie cechy rzemieślnicze Autor: Helena Dutkiewicz

Powstawanie elbląskich cechów rzemieślniczych związane było ściśle z rozwojem handlu. Były to organizacje zrzeszające rzemieślników jednej lub kilku pokrewnych specjalności. Do Polski przywędrowały z Niemiec w XIII w. Miasta otrzymywały prawo do organizacji cechów w momencie swej lokalizacji. Każdy cech posiadał swój statut regulujący jego funkcjonowanie. Podstawowym zadaniem cechów była ochrona interesów jego członków wobec rady miejskiej, kupców, wsi oraz konkurencji (na sprzedaż wyrobów rzemieślniczych z innych miast zezwalano tylko okazjonalnie w czasie jarmarków)...

Elbląskie Mateczki Adwentowe Autor: Lech Słodownik

Adwent (łac. adventus – przyjście) to w kościołach chrześcijańskich okres trwający od I nieszporów czwartej z kolei poprzedzającej Święto Bożego Narodzenia niedzieli do 24 grudnia, okres przypominający oczekiwanie na powtórne przyjście Jezusa Chrystusa. Na adwent składają się cztery niedziele adwentowe...