Vier Kapitel vom Thanatos (Wiedeń, 1903) - niemieckojęzyczna praca naukowa z zakresu archeologii klasycznej i historii sztuki, której autorem jest austriacki pisarz, dziennikarz i historyk sztuki Hermann Eugen Ubell (1876-1947). Przez niemal trzy dekady (w latach 1908–1937) autor pełnił prestiżową funkcję dyrektora dzisiejszego Muzeum Krajobrazowego Górnej Austrii (Oberösterreichisches Landesmuseum) w Linzu. Pod jego kierownictwem instytucja ta znacząco rozwinęła swoje zbiory archeologiczne i historyczne. Oprócz pracy stricte naukowej, Ubell pisał eseje, recenzje sztuki oraz teksty literackie. Był bardzo aktywną postacią w życiu kulturalnym Austrii na początku XX wieku, popularyzując wiedzę o sztuce starożytnej i nowożytnej. Struktura książki odzwierciedla klasyczne i logiczne podejście archeologii tamtego okresu do tematu ikonografii śmierci. Autor przeprowadza czytelnika przez proces ewolucji wyobrażeń o śmierci i sposobie jej przedstawiania w sztuce starożytnej Grecji. Analizuje, jak starożytni Grecy oswajali i obrazowali śmierć za pomocą rzeźby, malarstwa wazowego oraz płaskorzeźb nagrobnych. Ubell skupia się na najwcześniejszych greckich wyobrażeniach związanych z odejściem ze świata żywych. Analizuje [nbsp]postacie, które nie niosły ze sobą ukojenia, lecz przerażenie i destrukcję. Opisuje, jak we wczesnej sztuce i literaturze (np. u Homera) śmierć kojarzona była z krwawą walką, a jej wykonawcami były potworne, drapieżne istoty m.in. Kery (demony nieszczęśliwej śmierci na polu bitwy), Harpie czy Gorgony. Następnie autor przechodzi do momentu, w którym surowe, potworne siły natury zaczynają przybierać ludzką postać. Kluczowym punktem jest tutaj analiza mitu i powiązań rodzinnych – narodziny antropomorficznegoTanatosa (boga śmierci) oraz jego relacja z bliźniaczym bratem Hypnosem (bogiem snu). Autor bada, jak poeci i pierwsi rzeźbiarze zaczęli łączyć pojęcie śmierci z ideą głębokiego, spokojnego snu, co otworzyło drogę do złagodzenia jej wizerunku w sztuce plastycznej. Dalsza część pracy poświęcona jest pełnej estetyzacji śmierci. Autor analizuje, jak w V i IV wieku p.n.e. Tanatos ostatecznie przekształcił się w sztuce greckiej w młodego, pięknego efeba ze skrzydłami. Ubell analizuje tu konkretne zabytki: słynne płaskorzeźby z mitu o Alcestis (gdzie Tanatos walczy z Heraklesem), dekoracje kolumn ze świątyni Artemidy w Efezie oraz motywy, w których Hypnos i Tanatos wspólnie i z wielką delikatnością przenoszą ciała zmarłych wojowników. W ostatniej części książki Ubell przygląda się greckiej sztuce sepulkralnej (nagrobnej). Głównym tematem są attyckie lekyty (wazy składane do grobów) oraz stele nagrobne. Autor pokazuje, że na tych naczyniach Tanatos rzadko bywa przedstawiany jako groźny sędzia. Staje się raczej melancholijnym przewodnikiem duszy (psychopompem), który w ciszy i spokoju pomaga zmarłemu przekroczyć granicę zaświatów, współczując pogrążonej w smutku rodzinie. W publikacji Ubell udowadnia, że grecka sztuka dokonała unikalnej estetyzacji i „udomowienia” śmierci, zmieniając paniczny lęk przed unicestwieniem w filozoficzną akceptację i refleksję nad przemijaniem.