Vermischte Schriften von Justus Möser. Erster Theil

Opis dokumentu

Justus Möser (1720–1794), prawnik, polityk, pisarz i eseista uważany jest za jeden z najoryginalniejszych umysłów późnego oświecenia w Niemczech i pioniera nowożytnej niemieckiej historiografii. Friedrich Nicolai (1733-1811), jedna z ważniejszych postaci berlińskiego oświecenia i bliski przyjaciel Mösera, zebrał po jego śmierci opublikowane już i nie drukowane do tej pory teksty i część korespondencji i wydał je w 1797 w swoim wydawnictwie pod tytułem „Vermischte Schriften”. Dzieło poprzedza biografia Mösera („Nebst dessen Leben”) autorstwa Friedricha Nicolai, będąca jednocześnie próbą zrehabilitowania samego Mösera, który ze względu na swój sceptyczny i negatywny stosunek do rewolucji francuskiej po 1789 roku stracił prestiż i popularność, zwłaszcza wśród czytelników młodszego pokolenia. Zawarte w pierwszym tomie teksty to drukowane już wcześniej rozprawy i eseje z zakresu historii, prawa, polityki, społeczeństwa i literatury. Wśród nich znajdują się dwie ważne rozprawy poświęcone liteaturze niemieckiej. Pierwsza z nich „Harlekin oder Vertheidigung des Groteske-Komischen”, wydana anonimowo w 1761 roku i opublikowana w tłumaczeniu na język duński w 1765, a w tłumaczeniu na język angielski w 1766 roku, to ostra krytyka reform teatralnych Johanna Christopha Gottscheda (1700-1766), której celem było czyszczenie niemieckiej sceny z elementów jarmarcznych, min. usunięcie z dramatów postaci Harlekina (Hanswursta), oraz nadanie dramatom wysokiej wartości moralnej i edukacyjnej. Drugim ważnym tekstem zawartym w niniejszym tomie jest esej „Über die Deutsche Sprache und Litteratur”, wydrukowany po raz pierwszy w 1781 roku, będący odpowiedzią Mösera na opublikowany w 1780 roku i napisany po francusku esej „De la littérature allemande” w którym autor, król pruski króla Fryderyka Wielkiego (1712-1786), przedstawił literaturę niemiecką jako prymitywną, niezdarną i dużo gorszą od literatury francuskiej. Tekst Mösera jest jedną z najostrzejszych odpowiedzi na królewski atak. Möser twierdzi, że literatura niemiecka ma swoją wartość i nie musi podporządkowywać się francuskim gustom, a ​​język niemiecki jest bogaty, elastyczny i doskonale nadaje się do wyrażania głębokich myśli i uczuć. Autor podkreśla również znaczenie niezależnej i samodzielnej niemieckiej edukacji narodowej w celu wzmocnienia tożsamości intelektualnej narodu.