Spartanische Staatserziehung. Nach den Quellen bearbeitet

Opis dokumentu

Spartanische Staatserziehung (Hamburg, [1939]) - opracowanie szczegółowo analizujące słynny system wychowawczy starożytnej Sparty tzw. państwowe wychowanie spartańskie, którego autorem jest Jürgen Brake (1906-?). Książka była pierwotnie jego pracą doktorską i została wydana po raz pierwszy w 1939 roku w Hamburgu. Według oficjalnych niemieckich baz biograficznych, aktywność naukowa i zawodowa autora jest odnotowana w dokumentach do 1959 roku. W materiale autor rekonstruuje i bada proces kształtowania spartańskich obywateli i wojowników na podstawie zachowanych oryginalnych materiałów źródłowych m.in. zapisków Plutarcha czy Ksenofonta. Głównym celem tej publikacji jest przedstawienie, jak państwo całkowicie kontrolowało życie jednostki, aby przekształcić ją w posłusznego obywatela i doskonałego, zdyscyplinowanego żołnierza. Brake analizuje poszczególne etapy unikalnego i rygorystycznego systemu edukacji w starożytnej Sparcie, znanego jako agoge (gr. agōgē), od wczesnego dzieciństwa aż do dorosłości. Zgodnie jego zasadami państwowa komisja oceniała zdrowie każdego dziecka tuż po narodzinach. Słabe lub zdeformowane niemowlęta porzucano w górach. Do siódmego roku życia chłopcy pozostawali pod opieką matek. Już wtedy przyzwyczajano ich do ciemności, samotności i prostego jedzenia. Po tym okresie następował etap agoge (od 7 do 20 roku życia). Państwo przejmowało całkowitą kontrolę nad chłopcami, łącząc ich w tzw. „stada”. Koszarowe życie polegało na ciągłym treningu fizycznym, nauce walki i bezwzględnego posłuszeństwa. Chłopcom celowo dawano za małe porcje jedzenia. Zmuszało ich to do kradzieży, co miało uczyć sprytu i strategii wojskowej. Za przyłapanie na kradzieży karano ich jednak chłostą – nie za sam czyn, lecz za brak ostrożności. Około 20. roku życia kończono podstawowe szkolenie, natomiast pełne obywatelstwo uzyskiwano dopiero po ukończeniu 30 lat. W przeciwieństwie do Aten, spartańskie dziewczęta również podlegały państwowemu treningowi (gimnastyka, taniec, śpiew). Silne fizycznie kobiety miały rodzić silnych i zdrowych przyszłych wojowników. Publikacja rzuca światło na surowe spartańskie cnoty: bezwzględne posłuszeństwo i dyscyplinę, hart ducha, odporność na ból, sprawność fizyczną oraz całkowite podporządkowanie jednostki celom wspólnoty militarnej. Większość autorów i badaczy podsumowuje ten system jako totalitarną machinę pedagogiczną. Warto zwrócić uwagę na fakt, że niniejsza publikacja ukazała się tuż przed wybuchem II wojny światowej. W tamtym okresie w Niemczech system wychowawczy Sparty był często idealizowany przez oficjalną propagandę, naukowców i badaczy.