Reden von Emil du Bois-Reymond. Zweite Folge

Opis dokumentu

Reden von Emil du Bois-Reymond (Lipsk, 1887) - drugi i ostatni tom obszernego zbioru najważniejszych esejów, odczytów i przemówień wybitnego niemieckiego lekarza, fizjologa i filozofa nauki Emila du Bois-Reymonda (1818-1896). Autor uznawany był za pioniera eksperymentalnej elektrofizjologii oraz jednego z ojców nowoczesnej neuronauki. Jego przełomowe badania zostały podsumowane w fundamentalnym dziele „Untersuchungen über thierische Elektricität”. Był także cenionym profesorem i rektorem Uniwersytetu w Berlinie oraz sekretarzem Pruskiej Akademii Nauk. Dwutomowy zbiór tekstów, szeroko komentowany w dziełach historyczno-intelektualnych, odnosi się m.in. do szeroko pojętych filozoficznych, historycznych oraz społecznych aspektów nauki. Publikacja stanowi szeroki komentarz do ówczesnego stanu wiedzy i filozofii przyrody. Autor zgłębia relacje między naukami przyrodniczymi a religią, filozofią oraz społeczeństwem, stawiając czoła sceptycyzmowi naukowemu i filozoficznemu. W kwestii filozofii nauki autor argumentuje m.in. za materialistycznym i mechanicznym podejściem do biologii, odrzucając koncepcję siły witalnej (vis vitalis) na rzecz praw fizyki i chemii. Rozważa na temat granic poznania przyrody oraz relacji między naukami ścisłymi a filozofią oraz rolę nauk przyrodniczych w kulturze europejskiej. Szczególny nacisk położony jest na zagadnienie granic poznania naukowego. Autor rozwija słynną koncepcję "Ignorabimus" (łac. "nie będziemy wiedzieć"), analizując, dlaczego ludzki rozum oraz natura materii nakładają na naukę obiektywne bariery, których nigdy nie zdołamy przekroczyć (np. kwestia zrozumienia istoty świadomości i materii). Obszerne teksty poświęcone są wielkim postaciom świata nauki, takim jak La Mettrie,  Leibniz, Hermann von Helmholtz czy wreszcie Karol Darwin, analizując ich wkład w rozwój ludzkiej myśli. Jako ojciec elektrofizjologii, du Bois-Reymond wplata w teksty refleksje o odkryciu impulsów nerwowych i roli eksperymentu w biologii. Książka jest uznawana za klasyczne dzieło XIX-wiecznej niemieckiej myśli akademickiej, łączące twarde podejście empiryczne z głęboką refleksją humanistyczną, stanowiące kluczowe źródło do zrozumienia dziewiętnastowiecznej filozofii nauki i niemieckiego życia intelektualnego.