Leopold von Ranke …[nbsp](Stuttgart, 1896) - wydany w formie broszury książkowej tekst mowy okolicznościowej niemieckiego historyka i profesora Moritza Rittera (1840-1923), wygłoszonej 18 października 1895 roku z okazji objęcia stanowiska rektora Reńskiego Uniwersytetu Fryderyka Wilhelma w Bonn (niem.Rheinische Friedrich-Wilhelms-Universität Bonn). Wystąpienie jest głęboką analizą intelektualnego rozwoju oraz metodologii i spuścizny naukowego pisarstwa Leopolda von Rankego (1795–1886) - uznawanego za ojca nowoczesnej naukowej historiografii i krytyki źródłowej w Niemczech. W swojej mowie rektorskiej Moriz Ritter opisuje Leopolda von Rankego przede wszystkim jako twórcę przełomu metodologicznego, który przekształcił historiografię z literackiej opowieści w rzetelną dyscyplinę naukową. Ritter podkreśla zasługę Rankego w zerwaniu z tradycją bezkrytycznego przepisywania dawnych kronik. Opisuje go jako badacza, który postawił przed historykami wymóg rekonstrukcji przeszłości wyłącznie na podstawie pierwotnych dokumentów archiwalnych (takich jak relacje dyplomatyczne czy akta państwowe). Analizuje słynne dążenie Rankego do pokazania historii „tak, jak to się naprawdę wydarzyło”. Określa go mianem pioniera obiektywizmu i krytyki źródłowej. Opisuje go jako uczonego zorientowanego na maksymalny obiektywizm i odrzucenie moralizatorstwa na rzecz chłodnej, naukowej analizy. Ritter, sam będący wybitnym historykiem nowożytności, wskazuje, że w ujęciu Rankego ewolucja intelektualna opierała się na badaniu wielkiej polityki, relacji międzynarodowych i kluczowych postaci historycznych, które kształtowały losy narodów. Przedstawia rozwój myśli Rankego od analizowania szczegółowych źródeł (mikrohistoria) aż po pisanie monumentalnych syntez (takich jak jego wielotomowa Historia świata u schyłku życia), widząc w nim rzadki przykład badacza łączącego mrówczą pracę w archiwach z szerokim horyzontem myślowym. Autor nie ukrywa fascynacji swoim wielkim poprzednikiem, kreśląc obraz Rankego jako postaci, która zdefiniowała standardy współczesnej nauki historycznej i nadała jej nowy, profesjonalny kierunek w XIX wieku.

[nbsp]