Lassalle (Stuttgart, Berlin; 1920) - obszerna biografia polityczna Ferdinanda Lassalle’a (1825-1864) - niemieckiego polityka (pochodzenia żydowskiego), myśliciela politycznego, pisarza i publicysty, pioniera niemieckiego ruchu robotniczego, twórcy lassalizmu i założyciela Powszechnego Niemieckiego Związku Robotniczego, której autorem jest niemiecki historyk, publicysta i polityk Hermann Oncken (1869-1945). Tematyka publikacji skupia się na działalności publicznej Lassalle’a, jego ideologii oraz roli w kształtowaniu się wczesnego socjalizmu i relacjach z ówczesnym państwem pruskim. W materiale Oncken analizuje rolę Lassalle’a w rodzącym się ruchu robotniczym w Niemczech. Prezentuje jego koncepcje ustrojowe, stosunek do państwa, demokracji i reform społecznych. Opisuje również kulisy i kontekst polityczny jego działań, w tym kontrowersyjne relacje z pruskim kanclerzem Ottonem von Bismarckiem. Analiza poglądów politycznych zawartych w biografii skupia się na unikalnym nurcie socjalizmu, który ukształtował niemiecki ruch robotniczy w opozycji do teorii Marksa. Nurt ten, zwany lassalizmem, opierał się na trzech głównych założeniach. Po pierwsze postrzegał państwo jako neutralną instytucję ponadklasową, która powinna służyć dobru powszechnemu i pomóc robotnikom. Po drugie dążył do poprawy losu robotników za pomocą legalnych reform i spółdzielczości kredytowanej przez państwo, a nie przez obalanie ustroju. I po trzecie traktował walkę o powszechne prawo wyborcze jako narzędzie pokojowego przejęcia wpływów politycznych. W życiu tego wojownika polityki, który już w wieku piętnastu lat pisał w dzienniku: „Niemcy są wielkim więzieniem, w którym prawa ludzi deptane są przez tyranów”, najgłębsze piętno odcisnęła miłość. W 1864 roku, mając trzydzieści dziewięć lat, zakochał się w młodziutkiej Helenie von Dönniges. Chciał ją poślubić, lecz jej ojciec, bawarski dyplomata, odrzucił go z pogardą. Honor szlachecki wymagał pojedynku. Lassalle, wychowany w tradycji bractw studenckich, nie cofnął się. Pod Carouge, pod Genewą, stanął naprzeciwko Iancu Racovițy, narzeczonego Heleny. Trzy dni konał w cierpieniu, ale do końca miał świadomość, że jego życie było wielkie. Jego ostatnie słowa brzmiały jak wyznanie: „Dokonałem podsumowania swojego życia. Było wspaniałe, dobre, odważne, pełne odwagi i błyskotliwe. Przyszłość odda mi sprawiedliwość.”

[nbsp]