Goethes Briefe an Frau von Stein. Erster Band

Opis dokumentu

Goethes Briefe an Frau von Stein (Frankfurt nad Menem, 1899) - pierwszy z dwóch tomów zbioru historycznych listów pisanych przez niemieckiego poetę, najwybitniejszego przedstawiciela literatury niemieckiej Johanna Wolfganga von Goethego (1749-1832) do Charlotte Albertine Ernestine von Stein (1742-1827) - damy dworu księżnej Anny Amalii w Weimarze, która w historii zapisała się przede wszystkim jako muza, powiernica i intelektualna partnerka Goethego, która wywarła ogromny wpływ na jego twórczość i dojrzałość emocjonalną. W latach 1848–1851 jako pierwszy zebrał, opracował i wydał listy drukiem niemiecki historyk literatury, archeolog i filolog klasyczny Adolf Schöll (1805-1882). Julius Wahle  (1861-1940) był edytorem i redaktorem, który zajął się wznowieniem, unowocześnieniem i krytycznym opracowaniem tego zbioru listów po śmierci Adolfa Schölla. Gdy pierwsze wydania Schölla stały się z czasem przestarzałe lub wyczerpały się w księgarniach, Julius Wahle przygotował trzecie, uzupełnione i poprawione wydanie, które ukazało się na przełomie lat 1899–1900. Jako wybitny badacz literatury i wieloletni pracownik Archiwum Goethego i Schillera w Weimarze, zweryfikował tekst listów z oryginalnymi rękopisami. Dodał nowe komentarze historyczne i wyjaśnił kontekst wielu sytuacji, o których pisał Goethe, opierając się na nowszych badaniach literackich z końca XIX wieku. Poprawił datowanie niektórych listów, co pomogło lepiej zrozumieć ewolucję relacji poety z Charlotte. Adolf Schöll był pionierem, który jako pierwszy zebrał i wydał te listy, natomiast Julius Wahle nadał tej książce nowoczesny kształt naukowy, dzięki któremu dzieło to mogło służyć kolejnym pokoleniom badaczy. Zachowało się ponad 1500  listów oraz krótkich bilecików, które Goethe napisał do powierniczki swego serca. Dokumentują one niezwykle bliską relację pisarza ze starszą od niego o 7 lat damą dworu. Obok wyznań miłosnych i czułych słów Goethe opisuje w nich swoje codzienne życie, obowiązki urzędnicze, plany literackie, przemyślenia o sztuce, spotkania z innymi wielkimi umysłami tamtych czasów etc. Teksty odsłaniają dynamikę relacji - od głębokiego zauroczenia i wyznań miłosnych po napięcia oraz kryzysy. Korespondencja skupia się głównie na pierwszym, najbardziej płodnym i burzliwym okresie pobytu Goethego w Weimarze (lata 1776–1786), kiedy Charlotta była jego muzą i inspiracją. Dwutomowe opracowanie zawiera także późniejsze listy z lat 1786–1826, które odzwierciedlają zmianę w ich kontaktach po powrocie poety z Włoch i jego związku z Christiane Vulpius. Korespondencja Johanna Wolfganga von Goethego do Charlotty von Stein ma fundamentalne znaczenie dla historii literatury niemieckiej i światowej. Nie jest to zwykły zbiór listów miłosnych, lecz unikalny dokument epoki przełomu „Burzy i naporu” (Sturm und Drang) oraz klasyki weimarskiej. Wiele listów stanowi bezpośredni komentarz do powstających wówczas arcydzieł. Listy dokumentują kluczowy moment w biografii Goethego - jego przemianę z buntowniczego, pełnego skrajnych emocji poety okresu Sturm und Drang w dojrzałego, opanowanego twórcę klasyki weimarskiej. Charlotta von Stein odegrała w tym procesie rolę wychowawczyni. Uczyła go dworskiej powściągliwości, co przełożyło się na zmianę jego stylu literackiego na bardziej harmonijny i klasyczny. W XVIII i XIX wieku pisanie listów było uznawane za osobny gatunek literacki. Korespondencja Goethego wyróżnia się psychologiczną głębią (poeta z niezwykłą precyzją opisuje swoje stany emocjonalne, lęki, zachwyty naturą i codzienne rytuały) oraz nowoczesnością języka (listy te są pełne intymności, plastycznych opisów i metafor, które wykraczały poza ówczesne sztywne ramy konwencji epistolarnej).