Książka „Misteria Mitry” autorstwa Franza Cumonta (1868 – 1947), belgijskiego archeologa, historyka i filologa, jest tłumaczeniem francuskiego oryginału „Textes et monuments figurés relatifs aux mystères de Mithra” (1894 - 1901), uznawanego do dzisiaj za jedno z najważniejszych opracowań naukowych dotyczących kultu perskiego boga Mitry w Cesarstwie Rzymskim. Belgijski badacz analizuje, jak indoirański bóg Mitra został przyjęty najpierw przez rzymskich legionistów (którzy zetknęli się z kultem Mitry podczas podboju Azji Przedniej) i jak geograficznie rozprzestrzenił się po całym Imperium Rzymskim, stając się, zarezerwowanym wyłącznie dla mężczyzn, misteryjnym kultem, popularnym zwłaszcza wśród żołnierzy, kupców i urzędników cesarskich. Autor bada pochodzenie, rozprzestrzenianie się, status prawny, doktrynę i liturgię mitraizmu (min. siedem stopni wtajemniczenia), jego związek z innymi wierzeniami religijnymi i kultami, podkreślając też jego wpływ na sztukę antyczną.