Beyspiele von Tugend und Laster aus der Geschichte der Menschheit. Erster und zweyter Theil

Opis dokumentu

Epoka oświecenia była okresem rozkwitu tzw. tygodników moralnych (Moralische Wochenschriften) i literatury edukacyjnej. Zamiast czysto religijnych nakazów, „historia ludzkości” była coraz częściej wykorzystywana jako świecki materiał dydaktyczny. Powszechną praktyką w edukacji było przekazywanie zasad moralnych i kształtowanie charakteru poprzez historyczne wzorce do naśladowania. W swoim dwutomowym dziele „Beyspiele von Tugend und Laster aus der Geschichte der Menschheit” Johann Friedrich Poppe (1753-1843), profesor berlińskich gimnazjów, bibliotekarz i historyk, zebrał relacje, anegdoty i biografie z historii świata. Służyły one jako pozytywne przykłady („cnoty”) do naśladowania lub jako przestrogi („wady”), mające na celu ukazania i podkreślenia czytelnikom konkretnych wartości moralnych. Na podstawie konkretnych postaci i wydarzeń historycznych („przykładów”) autor przedstawia, które czyny są uważane za moralnie dobre (cnoty), a które za naganne (wady). Tomy podzielone są na poszczególne studia przypadków historycznych, z których każdy poświęcony jest konkretnym cechom charakteru (np. stałości, lojalności, chciwości, okrucieństwu). Każde studium przypadku historycznego opiera się na ustalonej, trzyczęściowej strukturze, która była charakterystyczna dla literatury oświeceniowej. W części wstępnej Poppe snuje rozważania na temat cnot lub wad i ich wpływu na umysł ludzki lub społeczeństwo. Następnie pojawia się żywa narracja o konkretnej postaci historycznej lub wydarzeniu (np. władcach, generałach lub innych postaciach historycznych). Pod koniec każdego rozdziału znajduje się zrozumiałe streszczenie zaprezentowanych wcześniej rozważań. Autor nie wykorzystywał postaci historycznych jedynie do przekazywania suchych danych, lecz jako empiryczny dowód praw moralnych.