Zdanowska-Hosbein, Aldona (1932–2014) – artystka plastyk, fotograficzka

Autor: Wiesława Rynkiewicz-Domino | Data dodania: 04.12.2019

Aldona Zdanowska, córka Edmunda i Bolesławy z domu Tallat-Kiełpcz, urodziła się w Wilnie 6 grudnia 1932 r. Oboje rodzice przed wojną należeli do grupy znanych i cenionych wileńskich fotografików, byli uczniami słynnego fotografika Jana Bułhaka. Po wojnie rodzina Zdanowskich osiedliła się w Gdyni. Zdanowscy byli współzałożycielami Liceum Fotografiki w Gdyni-Orłowie (później, po połączeniu z Liceum Plastycznym: Państwowe Technikum Sztuk Plastycznych, a następnie Państwowe Liceum Sztuk Plastycznych). W 1951 r. Aldona została absolwentką „orłowskiej” szkoły i rozpoczęła studia w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Gdańsku, na Wydziale Malarstwa ze specjalizacją malarstwa ściennego. Dyplom uzyskała w 1959 r. w pracowni profesora Piotra Potworowskiego. W 1961 r. wraz z mężem Tomaszem Holbein (związek małżeński zawarty w 1955 r.) przeprowadziła się do Elbląga. Od tego momentu można zaobserwować jej dużą aktywność artystyczną, początkowo związaną z działalnością Galerii EL w Elblągu. Artystka brała udział w pierwszej, zbiorowej wystawie plastyków elbląskich w Centrum Sztuki Galerii El w r. 1965, rok wcześniej miała tam indywidualną wystawę fotograficzną. W następnych latach artystka znalazła się w gronie plastyków działających poza Galerią. Po powstaniu Elbląskiego Towarzystwa Kulturalnego w 1966 r., którego celem było aktywizowanie miejscowych działaczy kultury oraz stwarzanie warunków do realizacji różnorodnych przedsięwzięć artystycznych, A. Zdanowska-Hosbein brała czynny udział w imprezach organizowanych przez towarzystwo. Jednym z pierwszych był konkurs „Pejzaż Elbląga i Ziemi Elbląskiej” z 1968 roku. W okresie późniejszym imprezy dla plastyków przybrały cykliczną formę „Wiosennych Salonów”, z czasem nazwanych „Salonami Elbląskimi”. W 1981 r. artystka otrzymała specjalną nagrodę za zestaw rysunków. W konkursie „Ziemia Elbląska w grafice i rysunku” otrzymała I i II nagrodę. Podczas XVII „Salonu Elbląskiego” w 1993 r. wyróżnienie, zakończone indywidualną wystawą Rysunki’93 otwartą w grudniu tego samego roku. A. Zdanowska-Hosbein uprawiała różnorodne formy artystyczne: rysunek, malarstwo, grafikę i fotografię artystyczną oraz dokumentalną. Jednak to grafikę artystka uważała za swoją podstawową działalność twórczą. W zakresie malarstwa ściennego – specjalności zdobytej podczas studiów. udało jej się zrealizować, jak się wydaje, jedynie dekorację w halach dawnych Zakładów Armatury Samochodowej POLMO w Elblągu przy ul. Żuławskiej w 1979 r. W rzeczywistości wyjątkowo często brała udział w różnego rodzaju wystawach i przeglądach fotografii artystycznej, także organizowanych poza Galerią EL, w kraju i za granicą. W tej dziedzinie była wielokrotnie nagradzana. W 1962 r. otrzymała nagrodę Ministerstwa Kultury i Sztuki, w 1965 r. I nagrodę Federacji Stowarzyszeń Fotograficznych w Polsce podczas wystawy Piękno Pomorza Gdańskiego w Gdańsku. Zarówno w dziedzinie fotografii, jak i innych formach wypowiedzi plastycznej cechowała ją niezwykła lakoniczność i czystość formy. Wydaje się, że decydowało o tym znakomite przygotowanie fotograficzne, nie tylko od względem technicznym, ale także specyficzne dla fotografików wyczucie kompozycji i dar dostrzegania najistotniejszych elementów obrazu, połączone z umiejętnością eliminacji zbędnych szczegółów. W latach 1967–1975 oraz 1982–1983 w niepełnym wymiarze godzin była zatrudniona
w Muzeum w Elblągu, odpowiedzialna za oprawę plastyczną organizowanych wystaw i wykonywanie dokumentacji fotograficznej. W zbiorach elbląskiego Muzeum znajdują się jej obrazy, grafiki i rysunki o wybitnych walorach artystycznych. Osobną grupę obiektów związanych z jej działalnością fotograficzną tworzy seria zdjęć z początku lat 60. XX w., powstała po przybyciu artystki do Elbląga. Fotografowała wówczas najchętniej dotknięte zniszczeniami fragmenty miasta i „postępy” w porządkowaniu historycznego centrum Elbląga. Uchwyciła moment, kiedy cegły zgruzowanych kamienic Starego Miasta mieliły kruszarki. Dziś jest to niezwykłe świadectwo dotyczące finału tego tragicznego okresu
w dziejach Elbląga, jakim było zniszczenie miasta w 1945 roku. Kilka lat po śmierci męża Tomasza (2006 r.) Aldona Zdanowska-Hosbein powróciła do Gdyni. Zmarła 4 stycznia 2014 roku. Została pochowana na cmentarzu Witomińskim.

 

Bibliografia: Teczka osobowa, Muzeum Archeologiczno-Historyczne w Elblągu, sygn. MAH 120, B. 50, 4/136;  Plastycy Elbląga, Elbląskie Towarzystwo Kulturalne, Elbląg 1970, s. 20–21, 24; R. Tomczyk, Kształtowanie się środowisk twórczych w Elblągu w latach 1945–1975, „Rocznik Elbląski”, t. 9, 1982, s. 123–124, 127; folder Fotografie Aldony Zdanowskiej-Hosbein, Centrum Sztuki Galeria EL w Elblągu, Elbląg 1985; „Konstrukcje” Aldony Zdanowskiej-Hosbein, „Dziennik Bałtycki”, 1994, nr 69, s. 8; R. Tomczyk, Elbląg jako ośrodek kulturotwórczy, w: Historia Elbląga, t. V (1945–1975), cz. 2. Społeczeństwo, kultura, wyznania i rozwój przestrzenny, pod red. A. Grotha, Gdańsk 2005, 153–157.